Śledztwo w sprawie pochodzenia zrabowanych dzieł przez nazistów

W ostatnim czasie Muzeum Kunsthaus w Zurychu usunęło ze swojej ekspozycji pięć cennych obrazów, w tym prace Claude’a Moneta i Vincenta van Gogha. Decyzja ta była wynikiem inicjatywy Fundacji EG Bührle Collection, która jest właścicielem tych dzieł. Celem jest szczegółowe zbadanie ich pochodzenia w świetle nowych wytycznych dotyczących dzieł sztuki skonfiskowanych przez nazistów.

Kontekst Historyczny

Historia zrabowanych przez nazistów dzieł sztuki jest skomplikowana i pełna kontrowersji. W czasie II wojny światowej tysiące dzieł sztuki zostało skonfiskowanych przez reżim nazistowski od żydowskich kolekcjonerów i właścicieli galerii. Po wojnie rozpoczęto starania o odzyskanie tych dzieł i ich zwrot prawowitym właścicielom lub ich spadkobiercom. W latach 90. XX wieku pojawiły się międzynarodowe wytyczne dotyczące postępowania z takimi dziełami, które obecnie zostały zaktualizowane.

Fundacja EG Bührle Collection i Nowe Wytyczne

Fundacja EG Bührle Collection, zarządzająca jedną z najważniejszych kolekcji impresjonizmu na świecie, podjęła decyzję o usunięciu obrazów zgodnie z nowymi "Dobrymi Praktykami" opublikowanymi przez Departament Stanu USA w marcu 2023 roku. Wytyczne te zostały zatwierdzone przez 24 kraje, w tym Szwajcarię, i mają na celu uczciwe i sprawiedliwe postępowanie z dziełami sztuki zrabowanymi przez nazistów.

Zidentyfikowane Dzieła

Wśród usuniętych dzieł znajdują się:

• "Jardin de Monet à Giverny" Claude’a Moneta z 1895 roku
• "Der alte Turm" Vincenta van Gogha z 1884 roku
• XIX-wieczne obrazy Gustave’a Courbeta, Henriego de Toulouse-Lautreca oraz Paula Gauguina

Dodatkowo, szczególną uwagę zwrócono na obraz "La Sultane" Edouarda Maneta, który również może mieć wątpliwe pochodzenie.

Zaangażowanie Fundacji w Proces Restytucji

Fundacja EG Bührle Collection zobowiązała się do współpracy z następcami prawnymi dawnych właścicieli dzieł sztuki, których tożsamość jeszcze nie została w pełni ustalona. W szczególności wyraziła gotowość do finansowego wsparcia majątku Maxa Silberberga, niemieckiego Żyda i kolekcjonera dzieł sztuki, który zginął wraz z żoną w obozie zagłady Auschwitz. Takie działanie ma na celu zadośćuczynienie za tragiczne losy dawnych właścicieli dzieł sztuki.

Eugen Bührle: Przemysłowiec i Kolekcjoner

Eugen Bührle, urodzony w Niemczech przemysłowiec i producent broni, który później stał się obywatelem Szwajcarii, był jednym z największych nabywców dzieł sztuki skonfiskowanych przez nazistów. Jego kolekcja, składająca się z 203 dzieł sztuki, została wypożyczona na stałe do Kunsthaus w Zurychu w październiku 2021 roku.

Proces Weryfikacji i Przyszłe Działania

Fundacja opublikowała listę wszystkich 633 dzieł nabytych przez Bührle w latach 1936-1956, twierdząc, że ich pochodzenie zostało dokładnie zbadane i zaktualizowane w zeszłym roku. Niemniej jednak, w świetle nowych wytycznych, pięć obrazów zostało usuniętych z ekspozycji w ramach ponownej oceny. Fundacja zobowiązała się do dalszego badania pochodzenia wszystkich dzieł sztuki, a także do współpracy z kuratorami muzeów przy ocenie nowych ustaleń.

Podsumowanie

Decyzja o usunięciu dzieł sztuki z Muzeum Kunsthaus w Zurychu jest ważnym krokiem w kierunku pełniejszego zrozumienia i rozwiązania kwestii związanych z dziełami sztuki zrabowanymi przez nazistów. Dzięki nowym wytycznym i zaangażowaniu Fundacji EG Bührle Collection możliwe jest dążenie do sprawiedliwości i zadośćuczynienia za krzywdy wyrządzone podczas II wojny światowej.