Pod ulicami Saragossy odkryto rzymski most-akwedukt sprzed dwóch tysięcy lat

Pod współczesnymi ulicami Saragossy archeolodzy natrafili na pozostałości rzymskiej konstrukcji, która mogła jednocześnie pełnić funkcję mostu i akweduktu. Znalezisko, ukryte kilka metrów pod poziomem dzisiejszego miasta, może zmienić wiedzę o infrastrukturze wodnej starożytnej Caesaraugusty oraz o rzeczywistych rozmiarach rzymskiego ośrodka sprzed dwóch tysięcy lat.

Rzymska konstrukcja odnaleziona pod nowoczesnym miastem

Odkrycia dokonano podczas prac rewitalizacyjnych prowadzonych na placu San Miguel oraz wzdłuż historycznej alei Coso w Saragossie. Modernizacja infrastruktury wymagała nadzoru archeologicznego nad warstwami podziemnymi. To właśnie w trakcie tych działań, około czterech metrów poniżej poziomu współczesnej ulicy, badacze natrafili na monumentalny łuk wykonany z opus caementicium – charakterystycznego rzymskiego betonu, który odgrywał kluczową rolę w starożytnej inżynierii.

Według miejskich archeologów konstrukcja mogła być częścią mostu, który jednocześnie transportował wodę do rzymskiego miasta. W takim układzie budowla pełniłaby funkcję zintegrowanego systemu mostowo-akweduktowego. Jeśli hipoteza ta zostanie potwierdzona, będzie to pierwszy archeologiczny dowód istnienia tego typu infrastruktury w Saragossie.

Ślad rzymskiej inżynierii wodnej

Pozostałości konstrukcji odkryto w wykopach na skrzyżowaniu ulic Coso i Espartero. W czasach rzymskich teren ten znajdował się prawdopodobnie w pobliżu naturalnego obniżenia lub płytkiej doliny. Archeolodzy przypuszczają, że most przecinał tę depresję terenu, umożliwiając jednocześnie komunikację oraz transport wody w obrębie miasta.

Zastosowany materiał – hydrauliczny beton rzymski – wskazuje, że konstrukcja mogła powstać kilka dekad po założeniu kolonii Caesaraugusta, utworzonej pod koniec I wieku p.n.e. za panowania cesarza Augusta.

Szef Miejskiej Służby Archeologicznej Saragossy, José Juan Domingo, podkreśla znaczenie odkrycia dla badań nad historią miasta. Jak zauważył, jest to pierwsza tego rodzaju budowla rozpoznana archeologicznie w Saragossie, a jej analiza może przynieść nowe informacje o sposobach zarządzania wodą oraz o planowaniu urbanistycznym rzymskiego ośrodka.

Jak woda trafiała do Caesaraugusty

Znalezisko może również pomóc rozwiązać jedno z długotrwałych pytań dotyczących funkcjonowania starożytnego miasta: w jaki sposób woda z pobliskiej rzeki Huerva docierała do centrum Caesaraugusty.

Archeolodzy przypuszczają, że odkryta konstrukcja mogła być częścią wczesnego systemu hydraulicznego transportującego wodę z rzeki do miasta. W świecie rzymskim podobne systemy były standardem – akwedukty i mosty dostarczały wodę do łaźni publicznych, fontann oraz gospodarstw domowych.

Choć wiadomo, że Caesaraugusta dysponowała rozwiniętą infrastrukturą, dokładny przebieg jej sieci wodociągowej pozostawał dotąd w dużej mierze hipotetyczny. Nowe odkrycie może dostarczyć materialnych dowodów pozwalających zweryfikować dotychczasowe hipotezy.

Wskazówka dotycząca granic starożytnego miasta

Znalezisko ma również znaczenie dla badań nad zasięgiem rzymskiej zabudowy w Saragossie. Przez dziesięciolecia historycy spierali się, czy obszar pomiędzy aleją Coso a rzeką Huerva był integralną częścią miasta, czy też stanowił późniejsze rozszerzenie osady poza jej pierwotnymi granicami.

Nowo odkryte warstwy archeologiczne sugerują jednak, że teren ten należał do zwartego obszaru miejskiego już od najwcześniejszych etapów rozwoju Caesaraugusty. Według interpretacji przedstawionej przez Domingo nie była to peryferyjna dzielnica ani późniejszy vicus, lecz część właściwego miasta.

Jeżeli dalsze badania potwierdzą tę hipotezę, oznaczałoby to, że rzymska Saragossa była większa i bardziej zintegrowana, niż dotąd zakładano.

Dokumentacja i ochrona znaleziska

Po odkryciu konstrukcji archeolodzy przeprowadzili szczegółową dokumentację obejmującą fotografie, rysunki techniczne oraz skanowanie 3D. Zdecydowano się nie usuwać pozostałości, lecz zachować je in situ pod współczesnym chodnikiem.

Takie rozwiązanie jest powszechnie stosowane w europejskich miastach, gdzie warstwy archeologiczne znajdują się pod gęstą zabudową. Po zakończeniu dokumentacji konstrukcja została zabezpieczona i ponownie zasypana, aby umożliwić kontynuację prac modernizacyjnych bez naruszania zabytku.

Znaczenie odkrycia sprawiło jednak, że archeolodzy planują dodatkowe wykopaliska sondażowe w sąsiedztwie znaleziska. Jeśli uda się odnaleźć kolejne łuki lub kanały wodne, możliwe będzie odtworzenie pełnych wymiarów oraz funkcji starożytnej budowli.

Warstwy historii pod Saragossą

Podczas prac natrafiono również na liczne artefakty z różnych epok, między innymi fragmenty ceramiki i inne pozostałości materialne. Zabytki trafiły do miejskich laboratoriów, gdzie zostaną oczyszczone, przebadane i skatalogowane.

Archeolodzy podkreślają jednak, że wiele warstw archeologicznych w Saragossie jest silnie zniszczonych. Przez stulecia prace budowlane prowadzono bez nadzoru archeologicznego, a systematyczne monitorowanie dziedzictwa miejskiego wprowadzono dopiero w latach 80. XX wieku. Wcześniejsze inwestycje często naruszały lub niszczyły kontekst archeologiczny.

Mimo tych trudności każde nowe odkrycie przyczynia się do stopniowego odtwarzania historii miasta.

Miasto na rzymskich fundamentach

Założona jako Colonia Caesar Augusta, Saragossa była jednym z najważniejszych rzymskich ośrodków miejskich w dolinie rzeki Ebro. Było to również jedyne miasto w imperium nazwane bezpośrednio na cześć cesarza Augusta.

Przez kolejne stulecia rzymskie ulice, mury i infrastruktura stopniowo znikały pod warstwami późniejszej zabudowy. Współczesne prace urbanistyczne regularnie odsłaniają fragmenty tej starożytnej przeszłości – często zaledwie kilka metrów pod chodnikiem.

Odkryty pod aleją Coso most-akwedukt jest kolejnym przypomnieniem, że rzymska Caesaraugusta wciąż istnieje pod powierzchnią współczesnej Saragossy, ukryta w ziemi i odkrywana stopniowo wraz z kolejnymi pracami archeologicznymi.

źródło: Ajuntament de Zaragoza

fot. Ajuntament de Zaragoza