Odkrycie rzymskiego mostu pod wodami Aare potwierdza znaczenie Salodurum w późnym Cesarstwie

Przez dziesięciolecia archeolodzy byli przekonani, że w rzymskiej Solurze musiała istnieć przeprawa przez rzekę Aare. Brakowało jednak bezpośrednich dowodów. Teraz, dzięki podwodnym badaniom przeprowadzonym w korycie rzeki, odnaleziono pozostałości drewnianych pali mostowych datowanych na IV wiek n.e., co po raz pierwszy materialnie potwierdza istnienie rzymskiego mostu w tym miejscu.

Pod wodą zachowały się ślady dawnej przeprawy

Odkrycia dokonano podczas prac archeologicznych poprzedzających przebudowę mostu kolejowego. Nurkowie współpracujący z Kantonalnym Biurem Archeologicznym w Solurze natrafili na rząd drewnianych pali osadzonych w dnie rzeki Aare, w pobliżu współczesnego mostu Wengi.

Znalezisko znajduje się kilka metrów powyżej obecnej przeprawy i około dziesięciu metrów od południowego brzegu rzeki. Zachowane elementy tworzą fragment konstrukcji o długości blisko dwóch metrów. Zdaniem badaczy były one częścią filaru mostowego podtrzymującego niegdyś pomost i jezdnię.

Choć dziś widoczne są jedynie pozostałości słupów o wysokości około jednego metra i średnicy około 20 centymetrów, ich znaczenie wykracza daleko poza skromny wygląd. Analizy drewna wykazały, że pochodzą z IV wieku n.e., a więc z okresu późnego Cesarstwa Rzymskiego.

Miejsce idealne dla rzymskich inżynierów

Położenie mostu nie jest przypadkowe. W okolicach Solury rzeka Aare tworzy naturalne przewężenie, znacznie ułatwiające budowę przeprawy. W przeciwieństwie do szerokich i krętych odcinków rzeki położonych wyżej, tutaj nurt był łatwiejszy do przekroczenia.

To właśnie ta cecha krajobrazu mogła znaleźć odzwierciedlenie w nazwie starożytnego Salodurum. Uważa się, że nazwa wywodzi się z tradycji celtyckiej i odnosi się do miejsca związanego z przeprawą wodną lub rzeczną bramą.

Rzymianie założyli osadę prawdopodobnie około 20 roku n.e., włączając ją do rozwijającej się sieci komunikacyjnej obejmującej obszar dzisiejszej Szwajcarii. Położenie nad Aare szybko uczyniło z niej ważny punkt kontrolny i handlowy.

Kluczowe ogniwo rzymskiej sieci drogowej

Nowo potwierdzony most był częścią dalekosiężnej trasy komunikacyjnej łączącej Italię z regionami położonymi nad Renem. Droga prowadziła przez Wielką Przełęcz Świętego Bernarda, następnie przecinała zachodnią część Wyżyny Szwajcarskiej i kierowała się ku Jurze oraz północnym granicom imperium.

Pozostałości tej arterii odkrywano już wcześniej w pobliżu Solury. Brakowało jednak dowodu wskazującego, w jaki sposób podróżni przekraczali Aare. Odkryte pale mostowe wypełniają tę lukę, potwierdzając, że Salodurum odgrywało istotną rolę w obsłudze ruchu wojskowego, handlowego i administracyjnego.

Most związany z późnorzymskim systemem obronnym

Datowanie konstrukcji na IV wiek n.e. nadaje odkryciu dodatkowe znaczenie. Był to okres, w którym wiele miast granicznych i strategicznych punktów komunikacyjnych Cesarstwa przechodziło proces fortyfikacji.

W tym samym czasie Salodurum zostało przekształcone w umocnione castrum. Tego typu założenia nie były jedynie murami miejskimi, lecz rozbudowanymi systemami obronnymi mającymi chronić kluczowe szlaki komunikacyjne i przeprawy rzeczne.

Odnalezione pozostałości mostu wskazują, że przeprawa przez Aare była jednym z powodów, dla których władze rzymskie zdecydowały się na wzmocnienie miasta. Kontrola nad mostem oznaczała kontrolę nad ważnym odcinkiem sieci transportowej późnego imperium.

Drewno przetrwało dzięki przypadkowi

Zachowanie drewnianych elementów przez około 1700 lat należy uznać za wyjątkowo szczęśliwy zbieg okoliczności. W 1969 roku podczas wielkich prac hydrotechnicznych związanych z regulacją wód Jury koryto rzeki zostało znacznie pogłębione, co mogło doprowadzić do zniszczenia wielu dawnych struktur.

Pale przetrwały prawdopodobnie dlatego, że znajdowały się w chronionym obszarze w pobliżu współczesnego mostu. Co więcej, archeolodzy nie planują ich wydobycia. Nasiąknięte wodą drewno najlepiej zachowuje się właśnie w stabilnym środowisku rzecznym, gdzie ograniczony dostęp tlenu spowalnia proces rozkładu.

Most, który zmienia hipotezę w fakt

Badacze zamierzają kontynuować podwodne prace, ponieważ odkryte elementy mogą stanowić jedynie niewielki fragment znacznie większej konstrukcji. Odnalezienie kolejnych rzędów pali pozwoliłoby dokładniej odtworzyć przebieg mostu oraz jego powiązania z rzymską siecią drogową.

Już dziś jednak odkrycie ma duże znaczenie dla poznania historii regionu. Po raz pierwszy udało się bowiem udokumentować materialny ślad przeprawy, której istnienie przez lata pozostawało jedynie logicznym przypuszczeniem. Znalezione pod wodami Aare pale potwierdzają, że późnorzymskie Salodurum było nie tylko osadą nad rzeką, lecz także strategicznym punktem komunikacyjnym i obronnym na mapie zachodnich prowincji Cesarstwa Rzymskiego.

źródło: Kantonsarchäologie Solothurn