Odkrycie pochówków niemowląt pod Smoczym Kamieniem w Armenii

W 2024 roku międzynarodowy zespół archeologów dokonał niezwykłego odkrycia na stanowisku Lchashen w Armenii. Pod monumentalnym bazaltowym kamieniem, znanym jako "smoczy kamień" lub Vishapakar, odkryto szczątki dwóch niemowląt oraz dorosłej kobiety. To sensacyjne odkrycie rzuca nowe światło na praktyki pogrzebowe i rytualne w regionie Kaukazu w późnej epoce brązu.

fot. MEDIACRAT; Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported, 2.5 Generic, 2.0 Generic i 1.0 Ogólne.

Smocze Kamienie: Prehistoryczne Pomniki Armenii

Smocze kamienie to tajemnicze bazaltowe stele, na których wyrzeźbione są wizerunki zwierząt, głównie ryb, bydła i innych zwierząt. Znanych jest około 150 takich stel, z czego ponad 90 znajduje się w Republice Armenii, a pozostałe na terenach przyległych. Ich wysokość waha się od 1,5 do 5,5 metra. Kamienie te są nie tylko świadectwem zdolności rzeźbiarskich ówczesnych ludów, ale także ich wierzeń i praktyk rytualnych.

fot. Vahe Martirosyan; Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution 2.0 Generic license.

Stanowisko Lchashen: Skarbnica Epoki Brązu

Lchashen, jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Armenii, jest znane z bogatych znalezisk z epoki brązu. Wykopaliska w tym miejscu ujawniły skomplikowane konstrukcje grobowe, metalowe narzędzia i ceramikę. Jednak odkrycie pochówku pod smoczym kamieniem jest absolutnym wyjątkiem. Dotychczas nie natrafiono na inne groby oznaczone takim pomnikiem.

Tajemnicze Pochówki pod Smoczym Kamieniem

Odkrycie w Lchashen dotyczy steli o wysokości 3,5 metra z wizerunkiem wołu, co klasyfikuje ją jako typ welusowy. Pochówek datowany na XVI wiek p.n.e. zawierał szczątki dwóch niemowląt w wieku od 0 do 2 miesięcy oraz dorosłej kobiety. Szczątki niemowląt, nazwane Smok 1 i Smok 2, były dobrze zachowane. Analizy DNA wykazały, że dzieci były krewnymi drugiego stopnia, co wskazuje na bliski związek rodzinny.

Odkrycie to ma ogromne znaczenie dla zrozumienia praktyk pogrzebowych i wierzeń ludów zamieszkujących region Kaukazu w epoce brązu. Pochówek niemowląt pod monumentalną stelą sugeruje, że smocze kamienie mogły pełnić rolę nie tylko dekoracyjną czy upamiętniającą, ale także rytualną. Możliwe, że stele te były używane w ceremoniach związanych z życiem pozagrobowym, co wskazuje na rozwinięte wierzenia religijne ówczesnych społeczności.

Pomimo niezwykłego odkrycia, niektóre elementy pozostają tajemnicą. Szczątki dorosłej kobiety, pierwotnie znalezione pod stelą, zostały wysłane do Rosji w latach 80. XX wieku i od tego czasu zaginęły. Niemniej jednak, analiza pozostałych szczątków dostarczyła cennych informacji o genetyce i relacjach rodzinnych ówczesnych mieszkańców regionu.

Odkrycie pochówku niemowląt pod smoczym kamieniem w Lchashen jest wyjątkowe zarówno z genetycznego, jak i archeologicznego punktu widzenia. Podnosi ono pytania o rolę smoczych kamieni w społeczeństwach epoki brązu oraz o ich znaczenie w kontekście rytuałów i wierzeń pogrzebowych. Stanowi także ważny krok w zrozumieniu składu genetycznego prehistorycznych populacji Kaukazu i ich relacji rodzinnych.

Opublikowane badanie w czasopiśmie Journal of Archaeological Science: Reports otwiera nowe perspektywy w badaniach nad prehistorycznymi społecznościami Armenii i ich złożonymi wierzeniami religijnymi. To odkrycie jest dowodem na to, jak wiele jeszcze możemy się nauczyć o dawnych cywilizacjach poprzez szczegółowe badania archeologiczne i analizy genetyczne.

fot. główne: Vahe Martirosyan; Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution 2.0 Generic license.

Bibliografia

1. Journal of Archaeological Science: Reports, doi.org/10.1016/j.jasrep.2024.104601
2. Arkeonews, "Two infant burials found under prehistoric dragon stone in Armenia", 2024