Rzymskie artefakty z pochówku książęcego odzyskane w obwodzie winnickim

Ukraińskie służby udaremniły sprzedaż unikatowych zabytków z późnego okresu rzymskiego, które – jak wskazują wstępne analizy – mogą pochodzić z pierwszego w Europie Wschodniej udokumentowanego „pochówku książęcego”. Odkrycie, dokonane nielegalnie przez prywatną osobę, może znacząco zmienić wiedzę o strukturach społecznych regionu w III wieku n.e.

Nieautoryzowane wykopaliska i szybka reakcja muzealników

Do zdarzenia doszło w obwodzie winnickim na Ukrainie. Jak poinformowała Państwowa Policja Ukrainy, 39-letni mieszkaniec regionu prowadził nielegalne poszukiwania z użyciem wykrywacza metalu na gruntach rolnych położonych między kilkoma wsiami. W trakcie tych działań natrafił na zbiór brązowych artefaktów datowanych na drugą połowę III wieku n.e.

Zamiast powiadomić odpowiednie instytucje ochrony dziedzictwa kulturowego, mężczyzna – określany przez śledczych mianem „czarnego archeologa” – sfotografował znaleziska i wystawił je na sprzedaż za pośrednictwem mediów społecznościowych. Ogłoszenie przyciągnęło uwagę specjalistów z Narodowe Muzeum Historii Ukrainy, którzy niezwłocznie powiadomili organy ścigania.

Śledztwo i zabezpieczenie 54 fragmentów

Postępowanie prowadziła Komenda Policji Rejonu Winnickiego pod nadzorem Prokuratury Rejonowej w Niemyrowie. Śledczy ustalili, że podejrzany nie posiadał żadnych zezwoleń na prowadzenie badań archeologicznych ani poszukiwawczych, mimo że – jak wskazano – miał świadomość historycznej i naukowej wartości odnalezionych przedmiotów. Zgodnie z ukraińskim prawem tego rodzaju znaleziska stanowią własność państwową.

Na podstawie nakazu sądowego przeszukano miejsce zamieszkania mężczyzny. W jego trakcie dobrowolnie przekazał on wszystkie 54 odzyskane fragmenty. Artefakty zostały następnie przekazane ekspertom muzealnym w celu bezpiecznego przechowywania oraz szczegółowej analizy.

Śledztwo zostało zakończone, a akt oskarżenia skierowano do sądu. Podejrzanemu postawiono zarzut z części 1 artykułu 193 Kodeksu karnego Ukrainy, obejmującego bezprawne przywłaszczenie skarbów o szczególnej wartości historycznej, naukowej, artystycznej lub kulturowej. W przypadku skazania grozi mu kara od grzywny po dozór kuratorski na okres do dwóch lat.

Depozyt o niezwykłym charakterze

Wstępne analizy przeprowadzone przez ekspertów muzealnych wskazują, że zabezpieczone przedmioty stanowią pojedynczy, nienaruszony depozyt związany z pochówkiem kremacyjnym germańskiego wojownika. Wśród znalezisk znajdują się importy rzymskie: brązowy kocioł, chochla, cedzidło oraz rzadki stojak na trójnóg.

Zdaniem specjalistów obecność takich przedmiotów jednoznacznie świadczy o wyjątkowo wysokim statusie społecznym zmarłego. Szczególne znaczenie przypisuje się rzymskiemu trójnogowi, który w kontekście archeologicznym uchodzi za element rzadki i prestiżowy.

Naukowcy podkreślają, że jeśli hipoteza o „pochówku książęcym” zostanie potwierdzona, będzie to pierwsze tak udokumentowane znalezisko w Europie Wschodniej. Oznaczałoby to konieczność rewizji dotychczasowych poglądów na temat hierarchii społecznej i organizacji politycznej społeczności zamieszkujących tereny dzisiejszej Ukrainy w późnym okresie rzymskim.

Dziedzictwo jako dobro wspólne

Sprawa zwróciła uwagę na problem nielegalnych wykopalisk i handlu zabytkami na czarnym rynku, który pozostaje poważnym wyzwaniem dla państwowych instytucji ochrony dziedzictwa. W oświadczeniach przedstawicieli policji podkreślano, że dziedzictwo kulturowe stanowi własność całego narodu, a nie prywatny towar przeznaczony do obrotu.

Jednocześnie wskazano na skuteczną współpracę między muzealnikami a organami ścigania jako przykład działań na rzecz ochrony historycznego dziedzictwa Ukrainy.

W miarę postępu badań nad zabezpieczonym zespołem artefaktów historycy i archeolodzy oczekują nowych danych dotyczących sieci handlowych, relacji między światem rzymskim a społecznościami barbarzyńskimi oraz roli elit w Europie Wschodniej u schyłku starożytności. Odzyskane przedmioty, wyrwane z anonimowości czarnego rynku, mogą w przyszłości stać się kluczowym świadectwem przemian społecznych epoki.

źródło: Wydział Łączności Policji Obwodowej w Winnicy

fot. Policja Ukrainy