Cyfrowe archiwum mezopotamskich pieczęci

Historia Mezopotamii, regionu nazywanego kolebką cywilizacji, pełna jest fascynujących śladów ludzkiej aktywności. Wśród nich wyróżniają się pieczęcie – artefakty, które odgrywały kluczową rolę w życiu codziennym i ceremonialnym. Dziś, dzięki nowoczesnym technologiom, zespół naukowców z Niemiec podjął się monumentalnego zadania stworzenia cyfrowego archiwum 80 000 mezopotamskich pieczęci. Projekt KIŠIB otwiera nowy rozdział w badaniach nad starożytną historią i kulturą Bliskiego Wschodu.

Pieczęcie, wykonane z kamienia i używane od IV do I tysiąclecia p.n.e., były nie tylko praktycznym narzędziem, ale też symbolicznym wyrazem tożsamości i władzy. W Mezopotamii, obejmującej obszar dzisiejszego Iraku i Syrii, pieczęcie służyły do zabezpieczania naczyń, dokumentów i transakcji handlowych. Ich wyryte przedstawienia, od scen mitologicznych po zapisy tekstowe, stanowiły zapis interakcji społecznych, politycznych i ekonomicznych.

Współcześnie tysiące tych artefaktów znajduje się w muzeach i kolekcjach prywatnych na całym świecie. Jednak brak kompleksowej dokumentacji i dostępu do nich ograniczał ich znaczenie do wąskiego grona specjalistów.

Projekt „KIŠIB: Cyfrowy korpus starożytnych pieczęci i dokumentów pochodzenia zachodnioazjatyckiego” jest inicjatywą realizowaną przez Instytut Archeologii Bliskiego Wschodu Wolnego Uniwersytetu Berlińskiego oraz Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium. Nazwa projektu pochodzi od sumeryjskiego słowa oznaczającego pieczęć, co podkreśla jego korzenie w starożytnych cywilizacjach.

Celem projektu jest stworzenie reprezentatywnego cyfrowego korpusu obejmującego 80 000 pieczęci. Przedstawienia i napisy wyryte na tych artefaktach mają zapewnić szczegółowy wgląd w dawne sieci społeczne, zmiany kulturowe oraz formy komunikacji wizualnej. Innowacyjność projektu polega na wykorzystaniu technologii uczenia maszynowego do analizy danych i zapewnienia ich dostępności dla szerokiego grona odbiorców.

Interdyscyplinarny zespół archeologów, historyków, specjalistów od humanistyki cyfrowej i informatyki będzie prowadził badania w Berlinie i Monachium. Projekt potrwa 16 lat, a jego efekty będą stopniowo udostępniane badaczom i instytucjom na całym świecie.

Technologie cyfrowe odgrywają kluczową rolę w projekcie KIŠIB. Proces digitalizacji obejmuje:

1. Dokumentację 3D – Pieczęcie będą skanowane w wysokiej rozdzielczości, co pozwoli na szczegółową analizę ich struktury.

2. Uczenie maszynowe – Algorytmy pomogą w identyfikacji wzorców oraz w przypisywaniu pieczęci do konkretnych okresów i regionów.

3. Platformę online – Wyniki będą udostępniane w formie otwartego dostępu, umożliwiając badania i popularyzację wiedzy.

Kluczowym elementem projektu jest współpraca z instytucjami kuratorskimi oraz badaczami z krajów Bliskiego Wschodu. Takie podejście nie tylko wzmacnia wymianę wiedzy, ale również buduje mosty międzykulturowe. Współpraca z lokalnymi instytucjami pozwala na lepsze zrozumienie kontekstu historycznego i kulturowego pieczęci.

Cyfrowe archiwum KIŠIB otwiera nowe możliwości badawcze w dziedzinach takich jak:

• Historia sztuki – Analiza przedstawień artystycznych na pieczęciach.

• Ekonomia – Badanie sieci handlowych i ekonomicznych.

• Religioznawstwo – Interpretacja scen mitologicznych i rytualnych.

• Socjologia historyczna – Rekonstrukcja interakcji społecznych.

źródło:

BBAW