Odkrycie starożytnej inskrypcji w Palaepafos

Palaepafos, dzisiejsza wioska Kouklia-Martsello na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru, od wieków jest świadkiem kluczowych wydarzeń kształtujących kulturę wyspy. Zlokalizowane zaledwie 15 kilometrów od Nea Pafos, które stało się nową stolicą królestwa w IV wieku p.n.e., miejsce to odgrywało niegdyś rolę centrum administracyjnego i politycznego w późnej epoce brązu oraz siedziby miasta-królestwa w epoce żelaza. Najnowsze odkrycie starożytnej inskrypcji z okresu cypryjsko-archaicznego (750–480 p.n.e.) stanowi kolejny krok w odkrywaniu tajemnic tej wyjątkowej lokalizacji.

Sylabariusz cypryjski – klucz do dawnej komunikacji

Odkrycie fragmentarycznej inskrypcji zapisanej sylabariuszem cypryjskim to niezwykle istotne wydarzenie w badaniach nad historią piśmiennictwa Cypru. Sylabariusz ten, wywodzący się z linearnego pisma A, był używany na wyspie od około 1500 do 300 roku p.n.e. Początkowo stosowany w niezidentyfikowanym języku eteocypryjskim, z czasem został zastąpiony przez alfabet grecki w wyniku helleńskiej polityki kulturalnej Aleksandra Wielkiego.

Archeologiczne rewelacje – nowe spojrzenie na Palaepafos

Badania archeologiczne prowadzone na terenie Palaepafos od połowy XX wieku przyniosły wiele odkryć, które zmieniają sposób, w jaki postrzegamy tę część starożytnego Cypru. Brytyjskie wykopaliska w latach 50. XX wieku oraz prace niemiecko-szwajcarskich i cypryjskich misji archeologicznych pozwoliły odkryć monumentalne mury o długości 168 metrów oraz wiele innych pozostałości po dawnej infrastrukturze. W 2024 roku wykopaliska skupiły się na budowli w kształcie litery „P”, której funkcja budzi wiele kontrowersji.

Pierwotnie sądzono, że struktura ta była częścią fortyfikacji obronnej, jednak nowe badania sugerują, że mogła mieć charakter dewocyjny. Budowla ta, wzniesiona w XII–XI wieku p.n.e., była użytkowana jeszcze w okresie cypryjsko-archaicznym, a jej historia kończy się w cypryjsko-geometrycznym okresie między 1050 a 750 rokiem p.n.e.

Inskrypcja – głos przeszłości

Napis, którego fragment odkryto w 2024 roku, został wyryty na ścianie datowanej na okres cypryjsko-archaiczny. Choć pełna analiza napisu jeszcze trwa, samo odkrycie wzbudziło ogromne zainteresowanie badaczy, oferując nowe spojrzenie na rozwój języka i piśmiennictwa w tamtej epoce.

Tunel, statki i tajemnice muru

Nie tylko inskrypcja przyciągnęła uwagę archeologów. W trakcie prac odkryto także tajemniczy tunel przecinający monumentalny mur na głębokości 2,3 metra. Jego przeznaczenie pozostaje zagadką, choć jedną z hipotez jest związek z perskim oblężeniem Palaepafos w 499/498 r. p.n.e. Dodatkowym elementem budzącym ciekawość są ryciny statków znalezione w pobliżu muru, które przypominają przedstawienia statków z Kition.

Współczesne badania – ciągłość wiedzy

Obecne prace archeologiczne prowadzone są w ramach współpracy pomiędzy różnymi instytucjami, w tym Uniwersytetem Cypryjskim oraz Narodowym Uniwersytetem Kapodistriana w Atenach. Projekty te, w tym Palaipaphos Urban Landscape Project, kierowany przez profesor Marię Lakovou, pozwalają na kompleksowe podejście do badania tego wyjątkowego miejsca.

Znaczenie odkrycia

Odkrycie fragmentarycznej inskrypcji zapisanej sylabariuszem cypryjskim w Palaepafos nie tylko przybliża nas do zrozumienia starożytnego języka i kultury Cypru, ale również wskazuje na rolę tej wyspy jako kluczowego centrum komunikacji i wymiany kulturowej w regionie Morza Śródziemnego. Każde kolejne odkrycie zbliża nas do odtworzenia pełnego obrazu życia w epoce brązu i żelaza.

źródło:

Department of Antiquities of Cyprus / Archaeological Research Unit UCY.