W starożytnym mieście Tralleis w zachodniej Turcji archeolodzy zakończyli odsłanianie imponującego basenu z czasów rzymskich. Licząca około 2000 lat konstrukcja stanowiła część rozległego kompleksu łaźni i gimnazjonu, ukazując wysoki poziom antycznej inżynierii oraz znaczenie sportu i edukacji w życiu mieszkańców miasta.
Archeolodzy pracujący w starożytnym Tralleis w pobliżu współczesnego miasta Aydın w zachodniej Turcji w pełni odsłonili monumentalny basen z zimną wodą, który przez blisko dwa tysiące lat pozostawał ukryty pod warstwami ziemi. Badaniami kieruje prof. Murat Çekilmez z Uniwersytetu Adnana Menderesa w Aydın.
Basen znajduje się w rozległym kompleksie łaźni i gimnazjonu zajmującym około 40 tysięcy metrów kwadratowych. Po zakończeniu usuwania osadów naukowcy mogą obecnie analizować pełny układ obiektu, jego system doprowadzania i odprowadzania wody oraz powiązania z otaczającą infrastrukturą sportową i rekreacyjną.
Odkryta konstrukcja ma 37 metrów długości, 12 metrów szerokości i około 1,5 metra głębokości. Według badaczy mogła jednocześnie pomieścić około 300 osób.
Archeolodzy zidentyfikowali ją jako natatio – odkryty basen z zimną wodą, stanowiący integralny element rzymskich term. Służył zarówno do pływania, jak i ochłody po pobycie w ogrzewanych pomieszczeniach łaźni.
Profesor Çekilmez określił jego rozmiary jako „olimpijskie” w realiach starożytności. Nie oznacza to jednak, że odpowiadał współczesnym standardom basenów olimpijskich. Podkreśla natomiast wyjątkowo dużą skalę obiektu w porównaniu z podobnymi basenami znanymi z innych miast starożytnej Anatolii.
Zdaniem badaczy z basenu korzystali zarówno mieszkańcy odwiedzający łaźnie, jak i młodzież uczęszczająca do przyległego gimnazjonu.
W świecie greckim i rzymskim gimnazjony pełniły znacznie szerszą funkcję niż współczesne obiekty sportowe. Były miejscami, gdzie młodzi obywatele zdobywali wykształcenie fizyczne, intelektualne i społeczne. Trening sportowy przygotowywał ich również do udziału w zawodach organizowanych w innych miastach starożytnego świata.
Według szacunków kierownika badań cały kompleks mógł każdego dnia odwiedzać od 3 do 5 tysięcy osób, co świadczy o jego ogromnym znaczeniu dla funkcjonowania miasta.
W trakcie wykopalisk odsłonięto także elementy starożytnego systemu wodociągowego obsługującego basen.
Woda źródlana była doprowadzana z gór położonych na północ od Tralleis za pomocą sieci kanałów o długości około 56 kilometrów. Archeolodzy odkryli również system odpływów umożliwiający szybkie opróżnienie zbiornika, gdy woda wymagała wymiany.
Takie rozwiązanie pozwalało sprawnie opróżnić, wyczyścić i ponownie napełnić basen bez pozostawiania stojącej wody, co miało szczególne znaczenie w intensywnie użytkowanym obiekcie publicznym. Wszystko wskazuje na to, że basen pozostawał odkryty, zapewniając mieszkańcom ochłodę podczas gorących miesięcy w zachodniej Anatolii.
Tralleis położone było na płaskowyżu górującym nad żyzną doliną rzeki Büyük Menderes. Po podboju przez Aleksandra Wielkiego w 334 roku p.n.e. miasto przechodziło pod władzę kolejnych państw hellenistycznych, by ostatecznie stać się ważnym ośrodkiem administracyjnym i gospodarczym Imperium Rzymskiego.
Kompleks łaźni i gimnazjonu istniał już wcześniej, jednak został zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 26 roku p.n.e. Odbudowę przeprowadzono dzięki wsparciu cesarza Augusta. Na jego cześć miasto przez pewien czas nosiło nazwę Cezarea.
Do dziś najbardziej rozpoznawalnym elementem stanowiska pozostaje monumentalna budowla z trzema łukami, znana lokalnie jako Üçgözler („Trzy Oczy”). Oprócz niej archeolodzy odkryli m.in. marmurową ulicę, agorę, teatr, stadion, świątynie, rezydencje, kościoły oraz rozległe nekropole.
Po zakończeniu prac konserwatorskich i restauracyjnych turecki zespół planuje ponownie napełnić starożytny basen wodą. Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach programu „Dziedzictwo dla Przyszłości”, którego celem jest ochrona i udostępnianie najcenniejszych stanowisk archeologicznych Turcji.
Nowo odsłonięty obiekt nie tylko imponuje rozmiarami, lecz także stanowi cenne świadectwo tego, jak w świecie rzymskim łączyły się sport, edukacja, higiena oraz życie społeczne, tworząc jeden z najważniejszych elementów funkcjonowania antycznych miast.
źródło: Anatolian Archeology
fot. Anatolian Archeology
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl