Pod współczesną zabudową Konstancy archeolodzy odkryli rozległy fragment rzymskiej nekropolii starożytnego Tomis. Podczas badań prewencyjnych odsłonięto 34 grobowce, a wśród znalezisk znalazły się niezwykle rzadkie artefakty – grecka inskrypcja z III wieku oraz ceremonialny element tarczy. Odkrycia te rzucają nowe światło na życie religijne, handel i zwyczaje pogrzebowe jednego z najważniejszych miast rzymskich nad Morzem Czarnym.
Podczas badań archeologicznych prowadzonych na terenie Szpitala Miejskiego w Konstancy odkryto 34 grobowce datowane na okres rzymski. Wykopaliska przeprowadzono w ramach obowiązkowych badań prewencyjnych poprzedzających modernizację infrastruktury na obszarze znajdującym się w obrębie chronionej nekropolii starożytnego Tomis.
Tomis było jednym z najważniejszych ośrodków miejskich na zachodnim wybrzeżu Morza Czarnego. Miasto, założone jako grecka kolonia, w czasach rzymskich rozwinęło się w znaczący port i centrum administracyjne prowincji Mezja Dolna. Jego strategiczne znaczenie podkreśla także fakt, że to właśnie tutaj na wygnanie zesłano rzymskiego poetę Owidiusza.
Badania terenowe prowadzono w dwóch etapach między wrześniem 2025 roku a lutym 2026 roku, na podstawie zezwolenia rumuńskiego Ministerstwa Kultury. W ciągu 39 dni aktywnych prac archeolodzy z Muzeum Historii Narodowej i Archeologii w Konstancy odsłonili fragment rozległej nekropolii, która przez stulecia pozostawała ukryta pod współczesnym miastem.
Analiza stanowiska wykazała, że odkryte groby nie były pojedynczymi pochówkami. Część z nich tworzyła rozbudowane podziemne komory przypominające katakumby, w których znajdowało się kilka pochówków.
Taka organizacja przestrzeni wskazuje na bardziej złożoną architekturę funeralną niż wcześniej zakładano. Układ grobów sugeruje, że były one wykorzystywane przez rodziny lub wspólnoty, które przez kolejne pokolenia chowały swoich zmarłych w tych samych komorach.
W wielu grobach odnaleziono także bogate wyposażenie, obejmujące ozdoby osobiste, biżuterię, naczynia szklane oraz monety. Szczególną uwagę badaczy zwróciła duża liczba fragmentów ceramiki transportowej, zwłaszcza amfor pochodzących z Afryki Północnej.
Obecność tych naczyń świadczy o utrzymywanych w okresie cesarstwa rzymskiego kontaktach handlowych między Tomis a regionami śródziemnomorskimi. Amfory, używane głównie do transportu oliwy i wina, mogły pełnić w grobach zarówno funkcję symbolicznych darów, jak i świadectwa statusu społecznego zmarłych.
Wśród odkrytych artefaktów dwa wyróżniają się szczególną rzadkością.
Pierwszym jest inskrypcja w języku greckim, datowana na III wiek naszej ery. Tekst wskazuje na istnienie w Tomis zorganizowanego stowarzyszenia religijnego. Tego typu wspólnoty pełniły w miastach rzymskich ważną funkcję społeczną – były nie tylko ośrodkami kultu, ale również strukturami integrującymi mieszkańców i wspierającymi ich w życiu publicznym.
Drugim wyjątkowym znaleziskiem jest metalowy garbek – centralny element tarczy paradnej, znany jako umbo. W przeciwieństwie do tarcz bojowych, tarcze ceremonialne miały charakter reprezentacyjny i często wiązały się z prestiżem, statusem społecznym lub zasługami wojskowymi.
Odkrycie takiego przedmiotu w kontekście grobowym należy do rzadkości. Artefakt może wskazywać, że jedna z pochowanych osób była związana z elitami wojskowymi lub pełniła funkcję w lokalnej milicji miejskiej.
Prace archeologiczne na terenie szpitala prowadzone były w szczególnie wymagających warunkach. W trakcie badań trwały równocześnie prace rozbiórkowe, a część sąsiednich budynków znajdowała się w złym stanie technicznym.
Dodatkowym zagrożeniem była pobliska konstrukcja sklasyfikowana w najwyższej kategorii zagrożenia sejsmicznego. W pewnym momencie oficjalna dokumentacja potwierdziła, że bezpieczeństwo zespołu nie może być w pełni zagwarantowane.
W rezultacie muzeum czasowo wstrzymało prace w najbardziej niebezpiecznych sektorach. Archeolodzy powracali jednak na stanowisko, aby zabezpieczyć odsłonięte materiały i uzupełnić dokumentację topograficzną, zapobiegając utracie cennych danych.
Badania prowadzono również zimą, w warunkach niskich temperatur, opadów śniegu i deszczu, co dodatkowo utrudniało prace terenowe.
Znaczenie stanowiska archeologicznego podkreśla fakt, że teren szpitala znajduje się również w strefie ochronnej późnorzymskiego grobowca znanego jako „Cavoul z Orantem”, ozdobionego chrześcijańskimi motywami i datowanego na IV wiek.
Historia Tomis odzwierciedla wielowarstwową przeszłość regionu. Miasto, które rozpoczęło swoje dzieje jako grecka kolonia, z czasem stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym i handlowym imperium rzymskiego. W III wieku, z którego pochodzi odkryta inskrypcja, było już rozwiniętym centrum miejskim, gdzie przenikały się różne tradycje religijne i kulturowe.
Odkryte grobowce, dary pogrzebowe oraz inskrypcje dostarczają materialnych dowodów tej złożonej historii.
Wyniki wykopalisk w Konstancy pokazują, jak wiele z antycznej przeszłości miasta pozostaje wciąż ukryte pod współczesną zabudową. Trzydzieści cztery rzymskie grobowce, grecka inskrypcja świadcząca o działalności stowarzyszenia religijnego oraz rzadki element ceremonialnej tarczy znacząco poszerzają wiedzę o architekturze funeralnej i strukturze społecznej Tomis.
Jednocześnie odkrycie afrykańskich amfor potwierdza rozległe powiązania handlowe miasta w obrębie basenu Morza Śródziemnego, wskazując na jego rolę jako aktywnego portu w rzymskiej sieci gospodarczej.
Trwające obecnie analizy laboratoryjne szczątków ludzkich, inskrypcji oraz artefaktów mogą w przyszłości doprecyzować chronologię stanowiska i pozwolić lepiej zrozumieć demografię oraz strukturę społeczną mieszkańców starożytnego Tomis.
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl