
Rutynowy projekt infrastrukturalny na terenie Uniwersytetu Technicznego w Dortmundzie doprowadził do odkrycia rozległego stanowiska archeologicznego, skrywającego ślady osadnictwa sięgające tysięcy lat wstecz. Pod łąką przy Emil-Figge-Straße odsłonięto pozostałości dawnej osady, której istnienie potwierdza ciągłość zasiedlenia tego fragmentu regionu Hellweg od prehistorii po czasy późniejsze.
Prace budowlane na kampusie uczelni, związane z planowaną instalacją naziemnego systemu fotowoltaicznego, poprzedziły obowiązkowe badania archeologiczne wymagane przez władze miejskie. Teren, dotąd postrzegany jako zwykła łąka, już w ciągu ostatnich dekad dostarczał pojedynczych znalezisk – kamiennych narzędzi oraz fragmentów ceramiki datowanych od neolitu, przez epokę żelaza i okres cesarstwa rzymskiego, aż po średniowiecze. Brakowało jednak spójnej dokumentacji większej osady.
Systematyczne wykopy sondażowe, prowadzone metodą mechanicznych „wykopów poszukiwawczych”, szybko potwierdziły przypuszczenia archeologów. Firma EggensteinExca, działająca na zlecenie inwestora, natrafiła na liczne struktury osadnicze, co doprowadziło do rozszerzenia obszaru badań. Odsłonięte relikty świadczą o wielowarstwowym, długotrwałym użytkowaniu tego miejsca.
Najważniejszym odkryciem okazały się pozostałości tzw. domu jamowego – częściowo zagłębionej w ziemię konstrukcji charakterystycznej dla prehistorycznej Europy, często łączonej z działalnością rzemieślniczą. Tego typu obiekty rozpoznaje się po specyficznych przebarwieniach gleby, wyznaczających zarys zagłębionego planu budowli.
Obok domu jamowego zidentyfikowano niewielkie systemy rowów oraz dołki posłupowe, które wskazują na istnienie uporządkowanego układu zabudowy. Znalezione fragmenty ceramiki sklasyfikowano jako prehistoryczne, jednak brak charakterystycznych form i zdobień utrudnia ich precyzyjne datowanie. Kluczowe znaczenie mogą mieć badania radiowęglowe (C-14) fragmentów węgla drzewnego odkrytych w kontekście archeologicznym. Analiza ta ma pozwolić zawęzić okres funkcjonowania osady.
Wśród znalezisk znalazł się także niemal kompletny szkielet dużego zwierzęcia, prawdopodobnie konia lub osła. Stan zachowania kości sugeruje, że depozyt może pochodzić z relatywnie późniejszego okresu. Dalsze badania mają potwierdzić zarówno gatunek, jak i wiek szczątków, które mogą świadczyć o kontynuacji bądź ponownym wykorzystaniu tego terenu w czasach późniejszych.
Stanowisko przy Emil-Figge-Straße znajduje się w strefie o wyjątkowych walorach osadniczych. Żyzne gleby lessowe północnego zbocza Grzbietu Dortmund oraz pobliskich wzgórz Stockum sprzyjały rolnictwu i hodowli zwierząt. Bliskość naturalnych źródeł i warstw zatrzymujących wodę zapewniała stabilne zaopatrzenie w wodę – warunek niezbędny dla długotrwałego osadnictwa.
Nie mniej istotne jest położenie terenu wzdłuż starożytnego korytarza handlowego znanego jako Hellweg. Szlak ten, biegnący z zachodu na wschód wzdłuż żyznej strefy Hellweg, funkcjonował od tysiącleci i odegrał istotną rolę w rozwoju rolnictwa oraz wymiany handlowej. Archeolodzy przypuszczają, że już w neolicie powstały tu pierwsze sieci komunikacyjne, które w późniejszych epokach przekształciły się w historyczny trakt. Współcześnie znaczna część autostrady A40 pokrywa się z przebiegiem dawnego szlaku, podkreślając trwałość geograficznego znaczenia tego korytarza.
Dotychczasowy obraz mikroregionu opierał się głównie na pojedynczych znaleziskach. Nowo udokumentowany obszar stanowi pierwszy systematycznie zbadany fragment prehistorycznej osady w tym konkretnym miejscu. Analiza rozmieszczenia struktur i artefaktów ma pozwolić na rekonstrukcję praktyk gospodarczych, rzemiosła oraz organizacji społecznej dawnych mieszkańców.
Trwająca ocena naukowa materiałów może wypełnić istotną lukę w badaniach nad wzorcami osadnictwa wzdłuż strefy Hellweg i dostarczyć bardziej spójnego obrazu ciągłości zasiedlenia tego regionu.
Dolny Urząd ds. Dziedzictwa w Dortmundzie podkreślił sprawną współpracę między uczelnią, firmą EggensteinExca oraz władzami miejskimi. Wczesna koordynacja pozwoliła na pełną dokumentację i zabezpieczenie znalezisk bez opóźniania projektu budowlanego.
Po zakończeniu wykopalisk uczelnia przystępuje do realizacji planowanej instalacji fotowoltaicznej. System obejmie około 14 tysięcy metrów kwadratowych i 3650 modułów słonecznych, generując około 1,60 MWp mocy szczytowej – co odpowiada pięciu procentom zapotrzebowania uczelni na energię elektryczną. Według analiz, inwestycja ma zwrócić się w ciągu niespełna sześciu lat.
Odkrycie na kampusie TU Dortmund pokazuje, że rozwój nowoczesnej infrastruktury nie musi oznaczać utraty przeszłości. Przeciwnie – odpowiednio przeprowadzone badania mogą odsłonić wielowarstwową historię miejsca, zanim współczesne inwestycje zmienią jego krajobraz.
Pod łąką przeznaczoną pod panele słoneczne ujawniono ślady osady, która przez tysiąclecia była częścią jednego z najważniejszych korytarzy komunikacyjnych regionu. Dalsze analizy mogą jeszcze precyzyjniej określić czas i charakter tego osadnictwa, wnosząc nową jakość do badań nad dziejami strefy Hellweg.
źródło: Miasto Dortmund
fot. Miasto Dortmund / EggensteinExca