Poszukiwania.pl

Stonehenge, jedno z najbardziej fascynujących i zagadkowych miejsc archeologicznych na świecie, od wieków przyciąga uwagę zarówno badaczy, jak i turystów. Położony na równinie Salisbury w południowo-zachodniej Anglii, ten megalityczny kompleks budzi pytania dotyczące jego pochodzenia, znaczenia oraz sposobu, w jaki został wzniesiony. Najnowsze badania naukowców z Curtin University rzucają nowe światło na jeden z kluczowych elementów tego monumentalnego budynku – Kamień Ołtarzowy. Zgodnie z najnowszymi ustaleniami, ten imponujący blok piaskowca mógł pochodzić aż z północno-wschodniej Szkocji, oddalonej o ponad 700 kilometrów od Stonehenge.

Budowa Stonehenge rozpoczęła się około 5000 lat temu, a przez kolejne 2000 lat przechodziła liczne zmiany i modyfikacje. Krąg kamienny, który obecnie widzimy, jest efektem skomplikowanego procesu budowlanego, w który zaangażowane były ówczesne społeczności neolityczne. Tradycyjnie sądzono, że kompleks składa się z dwóch rodzajów skał: większych, sarsenowych bloków, pochodzących prawdopodobnie z Marlborough Downs, położonych około 25 kilometrów od Stonehenge, oraz mniejszych kamieni, zwanych bluestones, które według wcześniejszych badań były wydobywane w Preseli Hills w południowo-zachodniej Walii.

Jednak Kamień Ołtarzowy, potężny blok o wymiarach 5 na 1 metr, od dawna budził kontrowersje. Przez lata uważano go za część grupy walijskich bluestones. Nowe analizy wykazały jednak, że ta hipoteza była błędna. Dzięki szczegółowym badaniom chemicznym i geochronologicznym odkryto, że Kamień Ołtarzowy pochodzi nie z Walii, lecz z północno-wschodniej Szkocji, co dodaje kolejny element tajemnicy do historii tego prehistorycznego monumentu.

Naukowcy z Curtin University, na czele z doktorantem Anthonym Clarke'em, przeprowadzili szczegółową analizę składu chemicznego i wieku ziaren mineralnych we fragmentach Kamienia Ołtarzowego. Zidentyfikowali dwa różne przedziały wiekowe minerałów: większość z nich miała od 1000 do 2000 milionów lat, podczas gdy inne ziarna liczyły około 450 milionów lat. Takie wyniki jednoznacznie wskazują na pochodzenie Kamienia Ołtarzowego z Kotliny Orkadyjskiej w północno-wschodniej Szkocji.

To odkrycie przeczy wcześniejszym przekonaniom, jakoby wszystkie elementy Stonehenge pochodziły z terenów Walii. Odkrycie to rodzi także nowe pytania dotyczące sposobów transportu tak masywnych bloków kamiennych na znaczne odległości w epoce neolitu. Przeniesienie Kamienia Ołtarzowego na odległość ponad 700 kilometrów, w czasach, kiedy nie istniały zaawansowane technologie transportowe, stanowi zagadkę, którą badacze będą próbowali rozwiązać przez kolejne lata.

Transportowanie 6-tonowego bloku kamiennego ze Szkocji do południowej Anglii około 2600 lat p.n.e. musiało wymagać niezwykłych umiejętności logistycznych i organizacyjnych. Chociaż nie jest pewne, w jaki sposób neolityczne społeczności poradziły sobie z tym wyzwaniem, badacze sugerują, że jednym z możliwych rozwiązań mogło być wykorzystanie szlaków wodnych. Brytyjskie wybrzeża, z licznymi rzekami i dostępem do morza, mogły stanowić naturalne drogi transportowe dla wielkich bloków kamienia. Ostateczny etap przewozu mógł odbywać się drogą lądową, lecz zdecydowanie większość trasy mogła zostać pokonana przy użyciu tratw lub prostych statków.

Profesor Chris Kirkland, współautor badań, podkreśla znaczenie tego odkrycia dla zrozumienia poziomu zaawansowania społeczności neolitycznych. Organizacja tak skomplikowanego przedsięwzięcia, jak transport Kamienia Ołtarzowego, świadczy o istnieniu rozbudowanej struktury społecznej i wyrafinowanych sieci handlowych, które łączyły różne regiony Wysp Brytyjskich. Prehistoryczne społeczności były znacznie bardziej zorganizowane i zaawansowane, niż dotychczas sądzono.

Nowe odkrycia w Stonehenge potwierdzają istnienie rozległych sieci handlowych na Wyspach Brytyjskich w epoce neolitu. Znaleziska z różnych stanowisk archeologicznych na terenie Wielkiej Brytanii wskazują, że neolityczne społeczności nie były odizolowane, lecz miały rozwinięte kontakty z odległymi regionami. Kamienie użyte do budowy Stonehenge są doskonałym przykładem tego zjawiska. Transportowanie takich materiałów na setki kilometrów wymagało nie tylko środków technicznych, ale także ścisłej współpracy między różnymi grupami ludzkimi, co sugeruje istnienie złożonych struktur społecznych i politycznych.

Badania prowadzone przez Curtin University są kolejnym krokiem w odkrywaniu tajemnic neolitycznej Brytanii. Wskazują one, że Stonehenge nie było jedynie izolowanym miejscem kultu, lecz częścią znacznie większej sieci powiązań społecznych i kulturowych, które obejmowały całą wyspę. Odkrycie szkockiego pochodzenia Kamienia Ołtarzowego rzuca nowe światło na historię tego prehistorycznego monumentu i każe zrewidować nasze dotychczasowe wyobrażenia na temat możliwości i osiągnięć neolitycznych społeczności.

Badania nad Stonehenge z pewnością nie dobiegły końca. Nowoczesne technologie, takie jak datowanie radiometryczne, analiza składu chemicznego oraz zaawansowane metody badania struktur geologicznych, pozwalają na odkrywanie nowych faktów, które mogą całkowicie zmienić naszą wiedzę na temat tego niezwykłego miejsca. Stonehenge, które przez wieki fascynowało i inspirowało ludzi na całym świecie, nadal kryje wiele tajemnic. Dzięki ciągłemu rozwojowi nauki, jesteśmy coraz bliżej ich odkrycia.

źródło:

1. Pełne badanie, opublikowane w czasopiśmie Nature, można znaleźć tutaj: Szkockie pochodzenie kamienia ołtarzowego ze Stonehenge | Nature. ( DOI: 10.1038/S41586-024-07652-1 )

2. Uniwersytet Curtin

3. Arkeonews