W sierpniu 2022 roku świat archeologii został wzbogacony o niezwykłe odkrycie dokonane przez zespół archeologów z Innsbrucka pod kierownictwem Geralda Grabherra. W trakcie wykopalisk prowadzonych na wzgórzu Burgbichl w Irschen, w południowej Austrii, natrafiono na unikalny relikwiarz z kości słoniowej, datowany na około 1500 lat. To wyjątkowe znalezisko nie tylko dostarcza cennych informacji na temat wczesnochrześcijańskiej sztuki sakralnej, ale także rzuca światło na życie religijne i praktyki liturgiczne w późnym okresie starożytności.
Wykopaliska na wzgórzu Burgbichl w Irschen rozpoczęły się latem 2016 roku i od samego początku przyniosły wiele interesujących znalezisk, jednak to odkrycie z 2022 roku okazało się najważniejsze. Na terenie dawnej osady odkryto wczesnochrześcijański kościół, a w nim marmurową kapliczkę o wymiarach około 20 na 30 centymetrów, ukrytą pod ołtarzem bocznej kaplicy. W kapliczce znajdował się mocno fragmentaryczny relikwiarz z kości słoniowej, znany jako pyx.
Pyx to okrągły pojemnik liturgiczny, używany w Kościele do przechowywania konsekrowanych hostii lub relikwii. Znaleziony w Austrii pyx wyróżnia się nie tylko swoim wiekiem, ale także bogatymi zdobieniami chrześcijańskimi. Na jednym końcu relikwiarza przedstawiono scenę biblijną – postać u podnóża góry, nad którą unosi się dłoń z nieba, co interpretowane jest jako przekazanie Praw Mojżeszowi na górze Synaj. Na drugim końcu widnieje wizerunek mężczyzny na rydwanie, co może symbolizować wniebowstąpienie Chrystusa. Takie zestawienie scen ze Starego i Nowego Testamentu jest typowe dla późnej starożytności, jednak przedstawienie Wniebowstąpienia Chrystusa z rydwanem jest unikalne i nieznane wcześniej w ikonografii.
Po odkryciu pyx trafił na Uniwersytet w Innsbrucku, gdzie poddano go starannej konserwacji. Kość słoniowa, przechowywana przez wieki pod ziemią, pochłania wilgoć, co czyni ją miękką i podatną na uszkodzenia. Niekontrolowane suszenie mogłoby doprowadzić do skurczu i pęknięć, dlatego proces ten wymagał wyjątkowej ostrożności. Ulrike Töchterle, kierownik warsztatu restauratorskiego w Innsbrucku, podkreśliła znaczenie stopniowego suszenia, aby zapobiec kondensacji i pleśni.
W ciągu dwóch lat konserwatorzy i naukowcy pracowali nad zabezpieczeniem i analizą poszczególnych fragmentów pyx. Mimo że nie udało się przywrócić relikwiarza do pierwotnego stanu ze względu na deformacje większych części, to trwają prace nad rekonstrukcją 3D, co pozwoli lepiej zrozumieć jego pierwotny wygląd i funkcję.
Odkrycie 1500-letniego relikwiarza z kości słoniowej w Austrii ma ogromne znaczenie archeologiczne i historyczne. Jak podkreślił Gerald Grabherr, na świecie znanych jest tylko około 40 takich pudełek, a ostatnie odkrycie podobnego artefaktu miało miejsce sto lat temu. Większość znanych relikwiarzy znajduje się w skarbcach katedralnych lub muzeach, co czyni znalezisko z Irschen niezwykle unikalnym.
Relikwiarz ten nie tylko dostarcza informacji na temat wczesnochrześcijańskich praktyk religijnych, ale także pokazuje, jak ważne były dla wiernych przedmioty związane z kultem. Pyx, mimo że nie zawierał szczątków świętych, był traktowany jako święty ze względu na swój kontakt z relikwiami. To pokazuje, jak głęboko zakorzenione były wierzenia i praktyki religijne w późnym okresie starożytności.
Odkrycie w Irschen to jedno z najważniejszych wydarzeń w dziedzinie archeologii wczesnochrześcijańskiej w ostatnich latach. Relikwiarz z kości słoniowej, mimo swojego fragmentarycznego stanu, dostarcza bezcennych informacji o życiu religijnym, sztuce sakralnej i ikonografii późnej starożytności. Prace konserwacyjne i badania naukowe prowadzone na Uniwersytecie w Innsbrucku pozwolą nie tylko na lepsze zrozumienie tego unikalnego artefaktu, ale także na jego zachowanie dla przyszłych pokoleń.
źródło: Uniwersytet w Innsbrucku
fot. UNIWERSYTET W INNSBRUCKU
Copyright © Copyright 2026 Poszukiwania.pl