Poszukiwania.pl

Wieża Centum Cellas, znana również jako „Wieża św. Korneliusza”, to jedno z najbardziej enigmatycznych miejsc z okresu rzymskiego w Portugalii. Usytuowana na górze Santo Antão w Belmonte, w dystrykcie Castelo Branco, ta majestatyczna ruina stanowi fascynujący zabytek, którego korzenie sięgają I wieku naszej ery.

fot. Wieża Centum Cellas; autor: José Antonio Gil Martínez; Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution 2.0 Generic license.

Przez wiele lat uważano, że wieża była pojedynczym budynkiem, jednak wykopaliska IPPAR (Portugalski Instytut Dziedzictwa Architektonicznego) przeprowadzone w latach 1993–1998 odkryły, że to tylko część większej i bardziej złożonej struktury.

fot. Wieża Centum Cellas; autor: David Perez; Wikimedia Commons; cc-by-sa-4.0

Struktura w formie wieży jest jednym z najlepiej zachowanych rzymskich zabytków w kraju. Główny budynek ma prostokątny plan podłogi (13,3 m × 15,5 m) i był dwupiętrowy; drugie piętro to prawdopodobnie średniowieczne dodatki. Posiada wiele wejść o różnych wielkościach. Dwa fryzy oddzielają piętra. Wieża ma 12 m wysokości i pierwotnie stała w kompleksie budynków (villa rustica). Z trzech stron otoczona była rozszerzeniami, z których widoczne są tylko fundamenty. Boki otaczały rzędy trzech komnat. Z przodu znajdował się kolumnowy portyk otwartego dziedzińca. Konstrukcja jest z bloków granitu, co jest dość nietypowe w Europie i przypomina Syrię i Północną Afrykę.

fot. Wieża Centum Cellas; autor: David Perez; Wikimedia Commons; cc-by-sa-4.0

Początkowo uznawano ją za świątynię, więzienie z setką celi (stąd nazwa Centum Cellas), a także pretorium, czyli centrum rzymskiego obozu. Istnieją także teorie, że była częścią rzymskiej willi.

fot. Wieża Centum Cellas; autor: David Perez; Wikimedia Commons; cc-by-sa-4.0

Wykopaliska archeologiczne z lat 90. XX w. odsłoniły pozostałości willi rustica, do której wieża należała. Dowody wskazują, że wieża została zniszczona w połowie III wieku przez pożar, a następnie odbudowana. Willa była rzekomo własnością Lucjusza Cecyliusza, zamożnego obywatela rzymskiego i handlarza cyny, który zbudował to miejsce na początku I wieku naszej ery pod nadzorem doświadczonego architekta.

fot. Wieża Centum Cellas; autor: David Perez; Wikimedia Commons; cc-by-sa-4.0

Portugalski historyk Pinho Leal, żyjący w XIX wieku, sugeruje, że wieża została odnowiona i pełniła funkcję strażnicy w XIII lub XIV wieku. W 1927 roku została uznana za pomnik narodowy Portugalii, co potwierdza jej znaczenie dla kultury i historii kraju.

fot. Wieża Centum Cellas; autor: Andre Carvalho Photography; Wikimedia Commons; Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 International license.

Mimo to wieża Centum Cellas pozostaje tajemnicza, a badania archeologiczne trwają nadal, mając na celu odkrycie pierwotnej funkcji tego niezwykłego zabytku oraz pełnego kontekstu starożytnej rzymskiej willi. Jej fascynująca historia kryje wiele tajemnic, czekających na odkrycie przez kolejne pokolenia badaczy.