Poszukiwania.pl

Naukowcy z Uniwersytetu w Madrycie, Muzeum Archeologicznego w Cabrze i Muzeum Historycznego w Baenie odnaleźli kulę z procy, na której wyryte są imię Juliusza Cezara oraz nazwa ibero-rzymskiego miasta Ipsca. Odkrycie to miało miejsce na terenach wiejskich w okolicach Montilla, w Andaluzji, na południu Hiszpanii.

fot. https://doi.org/10.14201/zephyrus202391183195; ZEPHYRVS JOURNAL OF PREHISTORY AND ARCHAEOLOGY

To pierwszy raz na Półwyspie Iberyjskim, kiedy użyto imienia Gajusza Juliusza Cezara z jego skrótem CAES na tego typu pocisku. Ponadto, jest to także pierwsza kula z procy, na której widnieje nazwa miejscowości Ipsca; de facto, to pierwszy toponim jakiegokolwiek miasta rzymskiego z Hiszpanii, jaki kiedykolwiek został odnaleziony na takim pocisku.

Odkrycie było możliwe dzięki głębokiemu studiowaniu pocisku przeprowadzonemu przez Javier Moralejo i Jesúsa Roblesa z Uniwersytetu Autonomicznego w Madrycie, wraz z Antonio Moreno z Muzeum Archeologicznego w Cabrze i José Antonio Morenę z Muzeum Historycznego w Baenie. Ich prace zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym "Zephyrus" Uniwersytetu w Salamance.

Ołowiana kula z procy została znaleziona 19 kilometrów od Baeny, na terenach wiejskich w okolicach Montilla, hiszpańskiej gminy liczącej około 23 tysięcy mieszkańców, położonej w wspólnocie autonomicznej Andaluzji.  To tutaj, prawdopodobnie, miała miejsce tragiczna bitwa wojny domowej - bitwa pod Mundą - która w 45 roku p.n.e. skonfrontowała Juliusza Cezara z synami Pompejusza.

W roku 45 p.n.e. Juliusz Cezar oraz ocalali synowie Pompejusza, Gnejusz i Sekstus Pompejusz, stoczyli ostateczną bitwę wojny domowej na terenach wiejskich. Dokładna lokalizacja Bitwy pod Mundą była przedmiotem wieloletnich debat, z obszarem Montilla będącym jednym z głównych kandydatów. Odkrycie ołowianej kuli z procy wspiera tę kandydaturę i potwierdza sojusz Ipscy z frakcją Cezara.

Kula ma kształt żołędzia, z zaostrzonymi końcami. Mierzy 4,5 centymetra długości, 2 centymetry szerokości i 1,7 centymetra wysokości. Jej masa wynosi 71,1 gram. Na powierzchni widnieją dwie wyryte inskrypcje: IPSCA ve CAES.

Inskrypcje na ołowianych kulach z procy (glandes inscriptae) były używane po raz pierwszy w V wieku p.n.e. w Grecji i kontynuowane aż do wczesnej epoki rzymskiej. Formy gliniane używane do produkcji pocisków były wycinane, dzięki czemu po stwardnieniu pocisk miał inskrypcję w reliefie. Insygnia te często obejmowały imię twórcy, dowódcę wojskowego, legion czy miejsce ich przeznaczenia.

fot. https://doi.org/10.14201/zephyrus202391183195; ZEPHYRVS JOURNAL OF PREHISTORY AND ARCHAEOLOGY

na podstawie: https://doi.org/10.14201/zephyrus202391183195; ZEPHYRVS JOURNAL OF PREHISTORY AND ARCHAEOLOGY