Kategorie

Książ – Kancelaria Rzeszy i kwatera Hitlera


...O adaptacji zamku na kwaterę główną führera wiemy z kilku źródeł. Jedna z informacji pochodzi ze wspomnień przytoczonego już koniuszego Hochbergów oraz Günthera Grundmanna, a autorem innej jest Antoni Graj, który jako pracownik firmy „Teichmann” (podwykonawcy Organizacji Todt) brał udział przy pracach budowlanych na zamku Książ. Jego zadaniem był montaż instalacji elektrycznej na wyższych kondygnacjach zamku, ale podczas swojej pracy był świadkiem działalności pozostałych ekip technicznych. Niemieccy pracownicy i inżynierowie mówili otwarcie o aranżacji Książa na nową Kancelarię Rzeszy. Antoni Graj potwierdza również wykonywanie dużych prac podziemnych, prowadzonych m.in. przez więźniów podobozu Gross-Rosen (austriaccy Żydzi) oraz uczestników Powstania Warszawskiego. 

Bardzo ciekawe dane dotyczące prac wykonywanych na zamku Książ pochodzą z udostępnionego kilka lat temu „Sonderarchiv”, które znajduje się w Centralnym Archiwum Państwowym w Moskwie. Z materiałów tych dowiadujemy się m.in., iż w zamku od roku 1943 gromadzone były (przez Wydział VII RSHA) archiwa i dokumenty SS. Wśród nich znajdowały się plany i informacje dotyczące podziału powierzchni mieszkalnej na zamku Książ. Według tych danych kompleks w Książu nosił nazwę kodową „Brabant I” i tworzony był w ramach FHQ „Riese”. Jest to bardzo cenna informacja. Stanowi ona potwierdzenie doniesień o bezpośrednim związku obiektów budowanych w Górach Sowich z Książem. 
Ze wspomnianych dokumentów dowiadujemy się, że dla Adolfa Hitlera przygotowywano na zamku następujące pomieszczenia:
a) Pracownię
b) Pokój narad
c) Pokój do czytania
d) Sypialnię i łazienkę
e) Pokój służby (2 osoby)
Obok znajdować się miały 3 apartamenty dla przebywających (zaproszonych) na zamku feldmarszałków lub ministrów oraz 20 pokoi mieszkalnych dla adiutantów, lekarzy i osób towarzyszących. Dalej znajdować się miał apartament dla sekretarza stanu dr Otto Meissnera , jego sekretarza i pomocnika. Obok znajdował się pokój dla posła von Dörnberga i jego 4 sekretarzy oraz 2 pomocników. Reichsmarszałek Hermann Göring posiadać miał:
a) Pracownię
b) Pokój narad
c) Sypialnię z łazienką
d) Jadalnię
e) Pokój dla służącego
Według planów zawartych na jednym z rysunków w zamku miało się także znajdować:
a) 5 pokoi dla różnych pomocników 
ministerstw b) 2 pokoje dla sekretarek ministerstw
1. Łączność
a) Pomieszczenie centrali telefonicznej
b) Pomieszczenie dalekopisu
c) Pokój szyfrantów
d) Pokój szefa łączności
e) 2 pokoje dla 4 pracowników sekcji dalekopisów
f) 2 pokoje dla 4 pracowników centrali telefonicznej
2. Radio i prasa
a) Pokój dla LR. Raykowskiego
b) Pokój dla LR. Timmlera
c) 2 pokoje dla 2 sekretarek sekcji 
radiowej d) 2 pokoje dla 2 sekretarek sekcji 
prasowej e) Pomieszczenie biurowe dla prasy i radia
3. Biuro ambasadora Rittera
a) Biuro ambasadora
b) Biuro dla wyższych urzędników 
ambasady c) Sekretariat
d) Pokój z łazienką dla ambasadora
e) 2 pokoje dla wyższych urzędników
f) Pokój dla sekretarki
Na planach nr 5 zaznaczono następujące pomieszczenia:
a) Biuro ambasadora dr Friedricha Gausa 
b) Pokój ambasadora dr Friedricha Gausa
c) Pokój dla sekretarki
d) Biuro radcy ambasady Gustava Hilgera
e) Pokój radcy ambasadora Gustava 
Hilgera f) Pokój dla sekretarki
g) Biuro Ges. Altenburg 
h) Pokój Ges. Altenburg
i) Pokój pułkownika von Gelderna
j) Pokój VRL. Wagnera 
k) Pokój VRL. Likusa
l) Pokój GK. Rosta
m) Pokój doktora Conrada
n) Pokój zabiegowy
o) 2 sale dla chorych
p) Pokój siostry Marty
1. Informacja
a) Biuro
b) Pokój dr Megerle
c) Pokój VRL. V. Schmiedena
d) Pokój dr Tafela
e) Pokój dla 2 sekretarek

Na 6 stronie zawierającej plany pomieszczeń i ich przeznaczenia znajdujemy informację o następujących departamentach:

1. Komendantura
a) Biuro
b) Pokój kaprala Boehla
c) Pokój dla sekretarki LR Limmert
2. Pomieszczenia gospodarcze i inne
a) Pokój kuchmistrza Kirsteina
b) Pokój pomocnika kucharza
c) Pokój Polzmachera
d) 2 pokoje dla 5 kelnerów
e) Pokój dla panny Krasser
f) 5 pokoi dla 10 Krönstadterinnen 
g) Kuchnia dla 300 osób
h) 3 dodatkowe pomieszczenia
i) Jadalnia dla wyższych urzędników
j) Pokój dla wyższych urzędników
k) Jadalnia dla urzędników średniego szczebla
l) Jadalnia dla służby
m) 4 pokoje gościnne z łazienką

Pomieszczenia przeznaczone dla obsługi i środków transportu obejmowały:
a) Biuro dla działu transportowego kwatery
b) Pokój dla podporucznika Hecka
c) Pokój dla starszego kaprala Meursa
d) 5 pokoi dla 20 kierowców
e) garaż dla 20 osobowych i 3 ciężarowych samochodów

Na poziomie 7 znajdować się miały pomieszczenia dla RAM (Ministerstwo Pracy Rzeszy):
a) Pokój do pracy dla RAM 
b) Sypialnia dla RAM
c) Łazienka RAM
d) Adiutantura RAM
e) Centrala telefoniczna i pomieszczenie dla ordynansów RAM
f) Sekretariat RAM
g) Garderoba RAM
h) Pokój dla służby RAM
i) Jadalnia RAM (dla 15-20 osób)
1. Adiutantura 
a) 2 pokoje mieszkalne z łazienką dla adiutantów – Lipperta i Oettinga
b) Pokój podporucznika Swade
c) Pokój dla sekretarza Jesgarza
d) Pokój dla feldwebla Kirche i kuchmistrza Klausena
e) Pokój dla służącego Lengwinata i fryzjera Kaula
f) 2 pokoje dla 5 ordynansów
2. Sekretariat
a) 4 pokoje mieszkalne z łazienka dla 4 sekretarek RAM
3. RSD (Reichssicherheitsdienst)
a) Pokój komisarza Wittmanna
b) 3 pokoje dla 6 członków RSD
4. Biuro ministra
a) 2 pomieszczenia biurowe dla urzędników wyższego i średniego szczebla
b) Pokój dla kurierów i niższych urzędników
c) Pokój z łazienką dla posła von Sonnleithnera 

Przytoczone informacje pochodzące z materiałów „Sonderarchiv”, potwierdzają wspomnienia kasztelana Fichte.
„Hall wejściowy stać się miał hallem recepcyjnym. Pokój bilardowy stał się pokojem do zabaw. Cały parter z muzeum miał być kancelarią i sekretariatem, część piwnic otrzymała policja ochronna... Pokój gobelinowy i pokój włoski zostały przebudowane dla Führera i zaopatrzone w łazienkę, od tunelu do pokoju gobelinowego została zbudowana winda, żeby Führer mógł udać się niewidziany przez nikogo do pokoju. Sala krzywa została obniżona, piękny sufit z malowanymi freskami leży Fürstensteiner Grund. Ta sala stała się salą jadalną. Połowa piwnic na wina stała się kuchnią z dojściem do czarnego dziedzińca. Pokoje cesarza miały zostać przebudowane na mniejsze apartamenty, duże pomieszczenia służyć miały jako pokoje jadalne dla świty. Z poziomu kondygnacji kuchni do krzywej sali przewidziane były jeszcze 3 windy”. 
O przeznaczeniu zamku na kwaterę główną Hitlera poinformował również Edwarda Kaczmarka służący Hochbergów, Wawrzyszek.
„Przewodnik (Wawrzyszek) oprowadzający nas wtedy (w 1946 roku) był pewny tego, że budowano tutaj kwaterę główną dla Hitlera. Miała go ona (i jego sztab) chronić nie tylko przed zwyczajnymi nalotami bombowymi, lecz przede wszystkim przed bronią atomową. Opiekunowi zamku Niemcy mówili dosłownie, że przygotowuje się tutaj schron przed bardzo potężną bronią. Na zamkowym dziedzińcu wykuty był w skale głęboki szyb, gdzie przewidywano zamontować specjalną windę do transportu samochodów. Planowano również doprowadzić do zamku linię kolejową, którą pociągi wjeżdżałyby do korytarzy podziemnych”. 
Wiemy już, jakie były plany niemieckich architektów w stosunku do posiadłości Hochbergów. Teraz warto zaprezentować Czytelnikowi stan naszej wiedzy na temat tego, co zostało ukończone lub przeznaczone dla naszych oczu. Wielu badaczy wierzy bowiem, że zamek Książ kryje jeszcze niejedną tajemnicę.
Pierwsze profesjonalne działania mające na celu inwentaryzację obiektów poniemieckich, w tym budowanego kompleksu na zamku Książ rozpoczęły się już pod koniec lat czterdziestych. Szefem grupy, która eksplorowała obiekt był kpt. Józef Niewęgłowski z Wydziału Inżyniersko-Saperskiego Dolnośląskiego Okręgu Wojskowego. Przygotowana przez niego „Metryka Obiektu” nr IV/6085 określa budowę jako schron przeciwlotniczy. Wykop wykonany przed wejściem do zamku przez Organizację Todt miał być głównym szybem prowadzącym do podziemnego bunkra, który określony został jako „obetonowana, stabilna konstrukcja”. Według danych Niewęgłowskiego główny szyb wykonany był na przełomie 1944 i 1945 roku, „winda uszkodzona, brak drzwi, wykop otwarty”. Prawdopodobnie po inwentaryzacji wojska dźwig rozebrano, chociaż „Metryka” zawiera informację o decyzji Komisji dokonującej oceny rozpoznania (gen. bryg. Małek, płk Norejko, płk Trejgis, ppłk Jarząbkiewicz) by obiekt ten zabezpieczyć. W grudniu 2001 roku przed wejściem do zamku prowadzono prace mające na celu zabezpieczenie zapadającej się wciąż ziemi w miejscu, gdzie 57 lat temu drążono szyb windowy dla ostatniego prywatnego właściciela Książa – Adolfa Hitlera... 





... więcej zdjęć ... 


Tekst stanowi fragment książki „Tajemnica RIESE. Na tropach największej kwatery Hitlera” autorstwa Jacka M. Kowalskiego, J. Roberta Kudelskiego, Zbigniewa Rekucia.
Książkę można kupić u Wydawcy - Księgarnia Odkrywcy